สัปดาห์ที่ผ่านมาผมถูกรุ่นน้องขอร้องให้ไปบรรยายกะทันหันวันรุ่งขึ้นเรื่อง
 การใช้คอมพิวเตอร์เบื้องต้นที่ศูนย์ฝึกอบรมของหน่วยราชการ
 เพราะวิทยากรซึ่งก็คือ
 สามีของเธอป่วยกะทันหัน
 เธอให้ข้อมูลว่าผู้เข้ารับการอบรมชุดนี้เป็นข้าราชการ
 ที่ถูกบังคับให้มาอบรมเพราะไม่ผ่านการประเมิน ความรู้ด้านสารสนเทศ
 บางคน ซีแปด
 ซีเก้าแต่มีแนวคิดศักดินา เห็นเอกชนคนไม่มียศเป็นบริวารไปหมด
 ขอให้ผมอดทนบ รรยาย
 ให้จบตามหัวข้อ อย่าโต้ตอบ ผมรับปาก
 
 เมื่อไปถึงห้องบรรยาย
 ผมก็เริ่มเข้าใจคำพูดของรุ่นน้องแต่ละคนคุยกันอื้ออึงขณะผมแนะนำตัว
 ชายคนหนึ่งพูดเสียงดังให้ผมสอนวิธีแชตหาคู่
 การดูคลิปวิดิโอและเว็บไซต์โป๊
 หลายคนหัวเราะสนับสนุน ผมต้องตะล่อมให้เข้าสู่บทเรียนว่า
 'ได้ครับ แต่ต้องหัดเปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ก่อน จึงจะเข้าไปดูได้'
 ได้ผล ทุกคนเริ่มหาปุ่มเปิดเครื่อง และความโกลาหลก็เริ่ม
 เพราะวิธีเปิดปิดของเครื่องแต่ละรุ่นไม่เหมือนกัน
 และที่น่าเวียนหัวที่สุดคือ ทำทุกอย่างแต่เครื่องไม่ทำงาน

 หาอยู่นานจึงพบว่าปลั๊กไม่ได้เสียบแค่เปิดครบทุกเครื่องก็ถึงเวลาพักทานกาแฟแล้ว

 หลังหมดเวลาพัก
 ผู้เข้าอบรมก็ยังยืนสูบบุหรี่หรือจับกลุ่มคุยกัน
 ผมต้องประกาศผ่านไมค์เชิญเข้าห้อง บางคนมองด้วยความไม่พอใจ
 ผมชี้แจงว่าต้องรีบสอน
 'เพราะยังมีอุปกรณ์ต่อพ่วงอีกมากมายที่ต้ องเรียนรู้
 เช่น มอนิเตอร์ คีย์บอร์ด เมาส์ โมเด็ม ยูพีเอส...'
 คุณพี่ผู้หญิงคนหนึ่งพูดแทรกขึ้นมาว่า
 ' ขอโทษนะคะ ตามระเบียบสำนักนายกฯ เวลาพิมพ์เอกสารราชการต้องใช้ภาษาไทย
 ช่วยแปลไอ้เตอร์ๆ เด็มๆ อะไรของคุณให้เป็นคำไทยหน่อยได้ไหมคะ
 จะได้ก่อประโยชน์กับการทำงานบ้าง...'
 มีเสียงลอยมาตามลดให้ได้ยินจากท้ายห้องว่า
 เด็กสมัยนี้ ติดไทยคำฝรั่งคำอยากให้รู้ว่าจบนอก

 ผมฉุนกึก สูดหายใจยาว
 'ได้ครับ งั้นเอาใหม่ เรารู้วิธีเปิดเครื่องคณิตกรณ์แล้ว
 บางเครื่องอาจเป็นคณิตกรณ์ส่วนบุคคล บางเครื่องเป็นคณิตกรณ์วางตัก
 แต่ไม่ว่าอย่างไรมันจะทำงานไม่ได้ ถ้าขาดชุดคำสั่งระบบปฏิบัติการและ
 ชุดคำสั่งประยุกต์อื่นๆ ประการต่อมา คณิตกรณ์จะต้องมีครุภัณฑ์ต่อพ่วง
 ซึ่งทำหน้าที่หลักสองรูปแบบ คือ นำเข้าข้อมูลไปส่งหน่วยประมวลผลกลาง
 กับนำข้อมูลที่ประมวลแล้วมาแสดงให้เราดู'
&g t;
 ผมชี้ไปที่จอภาพ
 'นี่คือเ ครื่องเฝ้าสังเกตซึ่งอาจหนาเทอะทะแบบจอโทรทัศน์
 หรือเป็นจอภาพผลึกเหลวที่ให้ความคมชัดกว่า
 ส่วนครุภัณฑ์ต่อพ่วงที่นำเข้าข้อมูลไปให้หน่วยประมวลผลกลาง
 อาจอยู่ในรูปหน่วยขับ ก และหน่วยขับ ข ซึ่งสามารถอ่านและบันทึก
 ข้อมูลเก็บไว้ในแผ่นบันทึกชนิดอ่อนปวกเปียก(floopy)
 หรือในจานบันทึกแบบแข็งที่หน่วยขับ
 อุปกรณ์นำเข้าและส่งออกข้อมูล ยังมีในรูปแบบอืนๆอีก เช่น
 เครื่องกราดภาพ ตัวกล้ำและแยกสัญญาณ โทรภาพ
 แต่ที่ขาดไม่ได้เลย คือสิ่งนี้'

 ผมยกคีย์บอร์ดขึ้นมา
 'แผงแป้นอักขระซึ่งเป็นอุปกรณ์สำคัญที่สุดที่เราจะป้อนชุด
 คำสั่งเข้าสู่เครื่องคณิตกรณ์ จะเห็นว่าบนแผงแป้นอักขระจะมีกระดุมหรือ
 ปุ่มอักขระมากมายมีทั้งที่คุ้นเคยกันดี เช่น มหัพภาค อัฒภาค ทวิภาค
 วิภัชภาค
 ยัติภังค์ ปรัศนี อัศเจรีย์ เสมอภาค สัญประกาศ ทีฆสัญญา
 กับที่ยังไม่ได้บัญญัติ
 ศัพท์ เช่น กระดุมสอดแทรก กระดุมเข้าไป กระดุมหลบหนี
 กระดุมอวกาศถอยหลัง
 หรือ backspace...'

 วันนั้นไม่มีใครได้ดูคลิปวิดีโอ

 ต่อมาผมได้รับผลการประเมินการสอนว่า
 'ไม่น่าพอใจ และพูดภาษาไทย แต่ไม่รู้เรื่อง'